Almanya’da Yaşayanlar İçin Türkiye’de Miras İşlemleri

Miras, yalnız malvarlığından oluşmaz; borçları da kapsar. Türk hukukuna tabi miras bakımından ret süresi kural olarak üç aydır. Yasal mirasçı için süre, mirasçılığını daha sonra öğrendiğini kanıtlamadıkça, ölümü öğrenmesiyle başlar. Vasiyetnameyle atanmış mirasçı bakımından resmî bildirim esas alınır. Ret, yetkili sulh hukuk mahkemesine usulüne uygun ve kayıtsız şartsız bildirilmelidir.

Almanya’da oturmak Türk hukukundaki süreyi kendiliğinden uzatmaz. Terekeyi sahiplenme anlamına gelen işlemler ret hakkını kaybettirebilir; olağan yönetim ve zorunlu koruma işlemleri ayrıca değerlendirilir. Borç durumu belirsizken hesaptaki parayı çekmek veya malları satmak yerine, araştırma ile ret süresi birlikte yönetilmelidir. Türk Medeni Kanunu, m. 599 ve 605–610.

Alman hukukuna tabi bölüm varsa farklı bir takvim söz konusu olabilir: Alman hukukunda temel süre altı hafta, kanunda belirtilen yurt dışı bağlantılarında altı aydır. Bir ülkedeki ret işleminin diğer ülkedeki bütün malvarlığını kapsadığı varsayılmamalıdır. BGB § 1944.

1929 tarihli Türkiye–Almanya Konsolosluk Anlaşması’nın mirasa ilişkin eki, kapsamına giren olaylarda taşınır mirası ölenin ölüm anındaki vatandaşlık hukukuna; taşınmaz mirası ise taşınmazın bulunduğu ülkenin hukukuna bağlar. Dolayısıyla Türkiye’deki konut ve arsaların mirasına Türk hukuku uygulanırken, bir banka hesabında farklı bir hukuk gündeme gelebilir. Anlaşma eki, § 14.

Türk milletlerarası özel hukukunda da miras için millî hukuk, Türkiye’deki taşınmazlar için Türk hukuku esastır; uluslararası sözleşmeler saklıdır. Vatandaşlık bağlantısında öncelikle miras bırakanın durumu önemlidir. Türk makamları, Türk vatandaşlığı da bulunan kişinin millî hukukunu belirlerken Türk vatandaşlığını esas alır. Mirasçının Alman vatandaşı olması ise tek başına miras hakkını ortadan kaldırmaz; yabancıların taşınmaz edinmesine ilişkin özel hükümler ayrıca incelenir. MÖHUK, m. 1, 4 ve 20.

AB Miras Tüzüğü 650/2012, 17 Ağustos 2015 ve sonrasındaki ölümlerde Almanya açısından genel olarak son mutat meskeni ve izin verilen vatandaşlık hukuku seçimini dikkate alır. Ancak önceki uluslararası anlaşmaları korur; Türkiye–Almanya bağlantısında ikili anlaşma gözden kaçırılamaz. Türkiye Tüzüğe taraf değildir. Avrupa Miras Belgesi, Türkiye’de Tüzükten kaynaklanan otomatik etkiye sahip değildir ve tek başına tapu intikalini sağlamaz. Tüzük, m. 21–22, 62–69, 75 ve 83.

Türkiye’de mirasçılık belgesi, diğer adıyla veraset ilamı, mirasçıları ve paylarını gösterir. Uygun dosyalarda noterden; yabancıların talebi, yetersiz nüfus kayıtları veya yargılama gerektiren durumlarda sulh hukuk mahkemesinden alınır. Belge, malvarlığı listesinin veya paylaşma anlaşmasının yerine geçmez. Noterlik yönetmeliği, m. 5.

Alman Erbschein belgesi için “Türkiye’de hiçbir değeri yoktur” demek de “her işlemde yeterlidir” demek de yanlıştır. Anlaşmanın 17. paragrafı, ölenin vatandaşlık devletinin yetkili makamınca kendi hukukuna göre verilen miras belgesini, diğer ülkedeki taşınır tereke bakımından yeterli ispat kabul eder. Örneğin yalnız Alman vatandaşı olan bir kişinin uygun Erbschein belgesi Türkiye’deki banka varlıkları yönünden bu hükümden yararlanabilir. Aynı sonuç Türkiye’deki taşınmazlara veya her Alman miras belgesine genellenemez. Belgenin türü ve kapsamı incelenmeden otomatik bir tanıma-tenfiz davası önerilmemelidir. Banka ödemesinde temsil, diğer mirasçıların hakları ve vergi işlemleri ayrıca değerlendirilir. Anlaşma eki, § 17.

Vasiyetname varsa aslı veya usulüne uygun örneği, varsa Alman açılma tutanağı ve ilgili kararlar temin edilmelidir. Almanya’da düzenlenmiş olması tek başına geçersizlik nedeni değildir. Şekil geçerliliğinde, iki ülkenin de taraf olduğu 1961 Lahey Sözleşmesi dâhil ilgili kurallar uygulanır. Düzenlendiği yer hukukuna uygunluk, şekil geçerliliğini sağlayabilen bağlantılardan biridir. Bununla birlikte şekil, tasarruf ehliyeti, saklı paylar ve vasiyetnamenin Türkiye’de yerine getirilmesi ayrı konulardır. Apostil bu incelemelerin yerine geçmez; gerekli açılma, bildirim veya yabancı kararın tanınması işlemleri dosyaya göre belirlenir. Vasiyetnamelerin şekline ilişkin Lahey Sözleşmesi.

Ölüm belgesiyle birlikte doğum, evlilik ve soyadı değişikliği kayıtları gerekebilir. Türk nüfus kaydı bulunan kişinin yurt dışındaki ölümünün kayıtlara işlenmesi de takip edilmelidir. Standart Alman ölüm belgesi ile sözleşmeye uygun çok dilli Formül C aynı belge değildir: Türkiye ve Almanya arasında kullanılan Formül C için apostil aranmaz. Çok dilli alanlar tercüme ihtiyacını azaltır; ek açıklamalar ayrıca çevrilebilir. Dışişleri Bakanlığı’nın belge açıklaması.

Muafiyet bulunmayan yabancı resmî belgelerde apostil ve uygun Türkçe tercüme gündeme gelir. Apostil, imza ve mühür gibi resmî unsurların gerçekliğini doğrular; belgenin içeriğini veya Türkiye’de doğuracağı hukuki sonucu onaylamaz. Lahey Apostil Sözleşmesi.

Vekâletname Türkiye’nin Almanya’daki konsolosluklarında düzenlenebilir; bu belge ayrıca Alman apostili gerektirmez. Alman noterinden düzenlenecek vekâletnamenin ise işlem türüne uygun olması gerekir. Özellikle tapuda kullanılacak belgede yalnız imza onayıyla yetinilmemeli; düzenleme biçimi, fotoğraf, açık yetkiler, apostil ve onaylı tercüme şartları hazırlanırken kontrol edilmelidir. Miras araştırması, banka tahsilatı, satış ve mirasın reddi aynı yetki kapsamı değildir. Uygun temsil sayesinde pek çok işlem Türkiye’ye seyahat etmeden yürütülebilir; vekâletnamenin düzenlenmesi için Almanya’da şahsen başvuru gerekebilir. Hannover Başkonsolosluğu’nun vekâletname açıklaması.

Araştırma, bilinen tapu ve banka kayıtlarıyla sınırlanmamalıdır. Yetkili başvurularla taşınmazların güncel kayıtları ve takyidatları, ölüm tarihindeki banka bakiyeleri, araçlar, şirket payları, alacaklar ve borçlar incelenebilir. Gerekirse mahkemeden terekenin tespiti veya koruma tedbirleri istenir. Mirasçılık belgesi, bütün varlıkların kendiliğinden ortaya çıktığı anlamına gelmez.

Türkiye’deki malvarlığı için veraset ve intikal vergisi değerlendirilir. Almanya’da bulunan mirasçının beyanname süresi şöyledir:

Süre, veraset ilamının alınmasını beklemez. Miras payı istisnanın altında kalsa da beyanname gerekir. Vergi, tahakkuktan itibaren üç yılda, mayıs ve kasım aylarında altı eşit taksitte ödenir. GİB veraset ve intikal vergisi açıklaması.

2026’da miras yoluyla intikal eden net vergi matrahına yüzde 1–10 arasında artan oranlar uygulanır. Eş ve altsoyun her birinin miras payı için istisna 2.907.136 TL; altsoy bulunmaması hâlinde eş için 5.817.845 TL’dir. Bu tutarlar 2026’ya aittir; başka yıldaki ölümde ilgili yılın düzenlemesi esas alınır. 57 Seri No.lu Genel Tebliğ.

Almanya’daki ikamet ayrıca Alman vergi yükümlülüklerini doğurabilir. Kural olarak mirasın öğrenilmesinden itibaren üç aylık vergi bildirimi, Türkiye’deki beyannameden ayrıdır. Türk vergisinin ödenmesi Alman yükümlülüklerini kendiliğinden kapatmaz; yabancı verginin mahsubu şartları ayrıca incelenir. ErbStG, §§ 2, 21 ve 30.

• Almanya: Dört ay
• Türkiye: Altı ay
• Başka bir yabancı ülke: Sekiz ay

Tapu intikali, miras hakkının sicile işlenmesidir; paylaşma veya satış değildir. İntikal için verginin tahakkuku beklenmez; sonraki satış ve ilgili tasarruflarda taşınmaza isabet eden vergi borcunun kapatılması ve ilişik kesme işlemi gündeme gelir. Bir mirasçının belge alması, bütün taşınmazı tek başına satma yetkisi vermez. Mirasçılar anlaşarak paylaşabilir veya birlikte satış yapabilir; anlaşmazlıkta dava şartı arabuluculuk sonrasında ortaklığın giderilmesi istenebilir. Vergi Kanunu m. 19 değişikliği, 6325 sayılı Kanun m. 18/B.

31 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren değişiklik uyarınca, bütün maliklerin miras yoluyla edindiği ve mirasçılar dışında malik bulunmayan taşınmazların ortaklığın giderilmesi yoluyla satışında ilk artırma yalnız malik mirasçılar arasında yapılır. İlk artırmada takdir edilen değerin tamamını aşan teklif ve diğer kanuni satış koşulları aranır; satış olmazsa ikinci artırma genel usule geçer. Yürürlükten önce ilan edilmiş artırmalar eski hükümlere tabidir. Bu nedenle satış planında tapudaki mülkiyet yapısı ve ilan tarihi birlikte incelenmelidir. 7589 sayılı Kanun, m. 1 ve geçici m. 1.